Verschepen van afval in balen: minder CO2, geen stank, geen brandgevaar
Onderzoek door Royal HaskoningDHV toont succesvolle resultaten pilot
Stel, je perst huishoudelijk restafval samen tot een luchtdichte baal en verpakt deze in folie. En je vervoert deze balen per schip naar de afvalverwerkingscentrale. Dan leidt dit tot circa 56% CO2-reductie, geen stankoverlast en geen brandgevaar. Dit zijn de conclusies van het onderzoek naar aanleiding van de pilot die het Limburgse bedrijf L’Ortye uitvoerde in oktober 2022, met diverse partners.
Normaal gesproken vervoeren ruim 7.000 vrachtwagens het huishoudelijk restafval vanuit Limburg naar de afvalverwerkingscentrale in Drenthe. Als pilot werd in oktober 2022 zo’n 1.500 ton bedrijfsmatig restafval (te vergelijken met huishoudelijk restafval) per schip vervoerd. Hiervoor stortten afvalinzamelvoertuigen van L’Ortye en Renewi het afval op de haven- en overslaglocatie van L’Ortye in Maastricht. Een installatie perste dit afval samen tot een luchtdichte baal, verpakt in folie.
Kans op broei en brand nihil
Royal HaskoningDHV onderzocht of afval per schip vervoerd kan worden zonder geuroverlast, zonder broei- en brandgevaar en met minder CO2-uitstoot. Dat kan inderdaad, zo blijkt nu. Jean L’Ortye, directeur van L’Ortye, licht toe: “Via sensoren is de temperatuur in de afvalbalen gemonitord. Zowel de balen die direct per schip zijn afgevoerd als de 200 afvalbalen die speciaal voor het onderzoek 10 maanden bij L’Ortye bleven staan. In afval kan namelijk warmte ontstaan, dat in bepaalde omstandigheden tot brand kan leiden. Wat blijkt: de temperatuur in gebaald afval verhoogt en verlaagt samen met de buitentemperatuur, maar neemt niet nog meer toe of af. Daarmee is de kans op broei en brand nihil. Doordat de balen luchtdicht in folie zijn verpakt is er ook geen geuroverlast. Ook uit de omgeving zijn gedurende de opslag van 10 maanden geen klachten van geuroverlast gemeld.”
1 schip in plaats van 50 vrachtauto’s
Alleen al vanuit Limburg leggen jaarlijks ruim 7.000 vrachtwagens circa 1,5 miljoen snelwegkilometers af naar de afvalverwerkingscentrale in Drenthe. “1 schip kan 50 van deze dieselvrachtwagens vervangen”, weet Limburgs logistiek makelaar Miranda Volker. “Daarmee zorgt transport over water voor zo’n 56% CO2-reductie. Minstens zo belangrijk is dat minder vrachtwagens leiden tot afname van files op de Limburgse en Nederlandse snelwegen. Files die alleen maar zullen toenemen als Rijkswaterstaat aan de A2 gaat werken vanaf 2025. Daarnaast biedt het transport over water mogelijkheden voor de enorme chauffeurstekorten.”
Afval opslaan in balen
Bij afvaltransport over de weg wordt het afval niet eerst in balen verpakt. Een groot voordeel van wél verbalen, is dat er meer flexibiliteit is in de keuze van het vervoermiddel: per vrachtwagen, schip of trein. “Bovendien kan gebaald afval langer opgeslagen worden. Hierdoor kunnen afvalverwerkingscentrales het aanbod van energie en warmte, die vrijkomt bij de verbranding van het afval, beter afstemmen op de vraag”, weet Jean. “Zo heeft de afvalverwerkingscentrale AVR Rozenburg na de brand in september dit jaar een verbalingsmachine gehuurd omdat er tijdelijk geen afval verwerkt kon worden. Dankzij het verbalen kan dit afval zonder risico of overlast tijdelijk worden opgeslagen.”
Waarom dan toch nog vrachtwagens?
Afval vervoeren over water heeft vele voordelen, zo is wel duidelijk. Waarom gebeurt het dan nog niet in Limburg? Miranda: “De verwerking van het afval en het transport naar de afvalverwerkingscentrale in Limburg zijn dit jaar aanbesteed. In deze aanbesteding was er wel aandacht voor CO2-reductie. Maar het feit dat binnenvaart of spoorvervoer ook leidt tot minder files werd niet meegenomen in de weging. Ook bood de uitvraag te weinig ruimte om een efficiënte logistieke keten te ontwikkelen waar binnenvaart of spoor deel van uitmaakt, zoals een langere contractduur en overslaglocaties aan het water of bij het spoor. Met als gevolg dat bedrijven de afvalverwerking en het transport zo goedkoop mogelijk aanboden: per vrachtwagen.”
Wanneer kan het wél per schip?
Dit kan ook anders, bepleit Miranda al jaren bij gemeenten, provincie én Rijk. “Aanbestedende gemeenten moeten duurzaamheid en bereikbaarheid ook daadwerkelijk laten meewegen bij de beslissing wie de opdracht krijgt. Bovendien zijn langere contracten wenselijk om de startinvesteringen voor vervoer over water te kunnen terugverdienen en een passende transportprijs te kunnen bieden. Denk bij zo’n investering aan aanpassingen aan een kade. Of de aanschaf van een persmachine die het afval samenperst en verpakt tot balen. Maar gemeenten sluiten vaak een relatief kort contract af voor afvalverwerking, van bijvoorbeeld vier jaar.”
Daarnaast denkt Miranda aan een vergoeding zoals de Belgische overheid hanteert. “Afvalverwerkers betalen de overheid een heffing per ton voor het afval dat ze verwerken. In Vlaanderen betalen ze minder als ze het afval per spoor of water laten aanleveren. Het prijsverschil wordt door de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij betaald uit de toenemende inkomsten van de afvalstoffenheffing. Zo’n regeling ook in Nederland invoeren, biedt Nederlandse afvalinzamelaars en -verwerkers perspectief om een efficiënte transportketen in te richten om het afval per schip of trein aan te leveren.”
Het kan: zie Delft en Utrecht
Dat afval prima over water vervoerd kan worden, laat ook de Nederlandse praktijk zien. Jean: “Kijk maar naar Delft en Utrecht. Daar zijn in de jaren ’90 kades aangepast naar aanleiding van destijds geldende richtlijnen en stimuleringsregelingen rondom afvalvervoer over water. Er wordt nu al tientallen jaren afval per schip vervoerd naar de afvalverwerkingscentrale.”
ASL – de partij die namens bijna alle Limburgse gemeenten de afvalinzameling en het vervoer aanbesteedt – heeft intussen een duidelijke handreiking gedaan. “Graag onderzoeken wij samen met de rijksoverheid, provincie, de uiteindelijke partij die de gunning gaat krijgen en L’Ortye of via modal shift beter gescoord kan worden op de ecologische en economische aspecten.” Wordt vervolgd dus. De uitkomsten uit dit recente onderzoek helpen in ieder geval, ook voor afvaltrajecten elders in Nederland.
Bekijk het rapport ‘Evaluatie afvalbalen over water L'Ortye Beatrixhaven Maastricht’
Gratis kosten-batenanalyse voor jouw bedrijf
De pilot bij L’Ortye werd ondersteund door Zuid-Limburg Bereikbaar, Topsector Logistiek, LIOF, provincie Limburg en Bureau Voorlichting Binnenvaart. Zij werken actief aan het realiseren van de modal shift: vervoer over water of spoor in plaats van de weg. Dit vervoer heeft namelijk veel voordelen: het is betrouwbaar, kosteneffectief, efficiënt én geeft een forse CO₂-reductie. En het is geschikt voor het vervoeren van vrijwel alle producten. Wil jouw bedrijf inventariseren of vervoer over water of spoor een slim alternatief is voor vrachtwagenvervoer? Miranda maakt graag een kosten-batenanalyse voor jouw bedrijf, geheel gratis.
Laat je gratis adviseren door Miranda en haar collega's van Team Logistiek
