Ga direct naar het artikel

Veelgesteld vragen en begrippenlijst Implementatieplan Zero Emissie Stadslogistiek (ZES)

  • ZES  staat voor Zero Emissie Stadslogistiek en is een project van de gemeente Maastricht en programmabureau Zuid-Limburg Bereikbaar (ZLB) om te komen tot het verduurzamen van de stadslogistiek in gemeente Maastricht. ZES wordt uitgevoerd binnen de bekende stadsaanpak Maastricht Bereikbaar, één van de projecten van ZLB (Zuid-Limburg Bereikbaar).

  • Werken aan een gezond en aantrekkelijk stadscentrum voor een toekomstbestendige en economisch vitale stad door de stadslogistiek te verduurzamen, daarvoor de transitie naar zero emissie te starten en dit samen te doen met ca. 30 andere grote gemeenten in Nederland. Dat is een gezamenlijke opgave van de overheid mét direct betrokkenen in de stad zoals binnenstadpartners, logistieke partners en vertegenwoordigers van bewoners.

  • Gezamenlijk doel is te komen tot een implementatieplan voor Zero Emissie Stadslogistiek (ZES) voor het verduurzamen van de stadslogistiek.

    Het implementatieplan zal straks een overzicht bevatten van de aanpak om tot ZES te komen in de Maastrichtse situatie en gaat in op onder meer: de effecten van ZES in termen van kosten en baten, vat samen wat de oogst is van de omgevingsanalyse, verkent de mogelijkheden voor flankerende maatregelen en de meest  geschikte omvang van het gebied (een zgn. zero-emissie-zone, kortweg ZE-zone).

    ZES past binnen de gemeentelijke opgave om de transitie naar duurzame energie te stimuleren. Een strakke planning is vereist omdat belanghebbenden zoals bedrijven vier jaar nodig hebben om hun wagenpark en bedrijfsvoering aan te passen. Bovendien staat de planning onder druk door de gevolgen van de huidige (gezondheids)crisis. Een strakke planning is ook vereist omdat er na het besluit over het implementatieplan ook verschillende uitvoeringsbesluiten voorbereid moeten worden zoals het opstellen van een ontheffingenbeleid, een legesverordening, een bordenplan en een verkeersbesluit.

  • In het kader van het Klimaatakkoord is Gemeente Maastricht is één van de 30 tot 40 grootste steden die opgeroepen is om stappen te zetten richting zero emissie stadslogistiek. Ook past ZES binnen de gemeentelijke opgave om de transitie naar duurzame energie te stimuleren.

  • Onze planning is erop gericht om eind van dit jaar het college en gemeenteraad een besluit te laten nemen over de uitvoering van het implementatieplan voor de invoering van Zero Emissie Stadslogistiek.

    • Opdrachtgever: College gemeente Maastricht, wethouder Gert-Jan Krabbendam
    • Opdrachtnemer: Louis Prompers, directeur programmabureau Zuid-Limburg Bereikbaar.

    De stadsaanpak Maastricht Bereikbaar is een van de projecten van het programmabureau.

    Regieteam:

    • Procesmanagement: Daan Bours en Marc Houben (Wiebenga consultants)*
    • Inhoudelijke advisering: Erik Lubberding en Bas Lips (Buck Consultants International)**
    • Cluster coördinator duurzaamheid, gemeente Maastricht: Dirk Bellens
    • Verkeerskundig adviseur, gemeente Maastricht: Ferry Wahls
    • Projectleider logistiek Zuid-Limburg Bereikbaar : Mark Luikens
    • Projectleider binnenstad Zuid-Limburg Bereikbaar: Jelle Ummels
    • Projectleider communicatie Zuid-Limburg Bereikbaar: Desiree Florie
    • Programmasecretaris Zuid-Limburg Bereikbaar: Agnes van Zaanen

    *) Wiebenga consultants is gespecialiseerd in strategisch ruimtelijke investeringsvraagstukken

    **) Buck Consultants International is als Ruimtelijk Economisch adviesbureau o.a. gespecialiseerd in stadslogistiek en de verduurzaming daarvan.

    • Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
    • SPES
    • Zero Emission Stadslogistiek
    • Gemeente Maastricht
    • Maastricht Bereikbaar
    • powered by Zuid-Limburg Bereikbaar
  • De vertegenwoordigers zijn opgenomen in de lijsten samenstelling Ronde Tafels. Deze lijsten zijn opgenomen op de website www.logistiekbereikbaar.nl. Het gaat om een selectie van gesprekspartners langs twee tafels (tafel Binnenstad en tafel Logistiek). Daarbij is gekeken naar representatieve vertegenwoordiging van belanghebbenden (o.a. horeca, retail, ondernemers, bedrijven, bewoners, studenten en belangenorganisaties).

  • Het proces voor het opstellen van het implementatieplan voorziet in een aantal overleg momenten waarin belanghebbenden kunnen meedenken over ZES. Op 4 juni jl. is gestart met het startoverleg waarin het proces, de wijze van betrekken van de stakeholders en de overlegmomenten zijn toegelicht (zie onderstaande figuur procesontwerp ZES). In hoofdzaak onderscheiden we de brede overleggen met alle partijen en de verdiepende inhoudelijke overleggen (ronde tafel Binnenstad en ronde tafel Logistiek) met vertegenwoordigers  van logistieke partners, binnenstadpartners en bewoners. De resultaten uit beide ronde tafels worden teruggekoppeld in de brede overleggen met alle partijen.

     

  • Het betreft:

    • alle goederen en service gerelateerde vervoersbewegingen die een herkomst en/of bestemming hebben in de stad, of de stad doorkruisen;
    • alle bestel- en vrachtverkeer.
  • De zero-emissie-zone (ZE-zone) voor de stadslogistiek is de gesloten verklaring krachtens verkeersbord C22c van bijlage 1 RVV 1990.  De zone is met ingang van 1 januari 2025 van toepassing op bestel- en vrachtauto’s, met uitzondering van emissieloze voertuigen. De zero-emissie-zone is het geografische gebied in een stad waarop deze geslotenverklaring van toepassing is en bepaalde voertuigen niet mogen rijden.

    De zero-emissie-zone voor stadslogistiek geldt alleen voor bestel- en vrachtverkeer. Het betreft een zone voor bestelauto’s én vrachtauto’s tezamen (dus niet voor een van beide voertuigcategorieën). Of en op welke termijn andere voertuigcategorieën aan de nul-emissiezone kunnen worden toegevoegd - zoals taxi’s en autobussen (touringcars) - bekijkt het ministerie IenW (Infrastructuur en Waterstaat) samen met partijen op basis van een evaluatie in 2022.

  • Het Rijk stelt zich op het standpunt dat dit voor vrachtauto’s alleen kan indien 100% kan worden vastgesteld dat een hybride vrachtvoertuig ook daadwerkelijk nul emissie rijdt in de zone. Plug-in Hybride bestelauto’s worden niet toegelaten in de ZE-zone.

    1. Ik heb mijn bedrijf in het centrum van Maastricht en rijdt een diesel-vrachtwagen die ik gebruik voor het afleveren van kachels aan mijn klanten in de omgeving van Maastricht. Moet ik mijn vrachtwagen straks vervangen en investeren in een elektrische?

    Dit is afhankelijk van de wijze waarop de gemeente de zero-emissie-zone wil gaan inrichten. Allereerst is van belang of uw bedrijf binnen de beoogde zone ligt. Is dat het geval dan moet u ervan uit gaan dat op termijn alle voertuigbewegingen met een bestel- of vrachtauto nul-emissie moeten zijn. De gemeente is voornemens om voor incidentele ritten (tot ca. 12x per jaar) een ontheffing te verlenen. Dit is ook gebruikelijk in andere steden die een zero-emissie-zone aan het voorbereiden zijn. Als u minder dan 12x per jaar de zone in hoeft dan hoeft u het voertuig niet perse te vervangen.

    Verwacht u wel dat u vaker dan 12x de zone in komt, dan moet u op zoek naar een alternatief. Dit kán vervanging van het voertuig zijn voor een elektrische variant. Maar wellicht is dat voor u op dit moment nog te duur. Mogelijk dalen de kosten de komende jaren en er zijn ook diverse subsidiemogelijkheden. Ook is elektrisch rijden per kilometer in veel gevallen goedkoper dan met diesel, maar dit alles is nog onzeker.

    Is vervangen naar een elektrische variant onmogelijk, dan zijn er ook andere alternatieven. U kunt inspelen op toekomstige ontwikkelingen en investeren in specifieke ‘zero emissie’ oplossingen. U kunt er bijvoorbeeld voor kiezen niet meer zelf te vervoeren maar gebruik te maken van de dienstverlening van logistieke specialisten. Of u kiest ervoor om uw voorraad zoveel mogelijk buiten de zone te houden, bijvoorbeeld bij een stadsdistributie-hub die de goederen dan weer zero emissie uitrijdt.

    1. Ik ben een eigenaar van een installatiebedrijf in de regio en woon aan de Wilhelminasingel. Ik heb van de zaak een bestelauto die ik ook privé rijdt. Moet ik straks ook aan de zero-emissie-eisen voldoen?

    Ja, in principe wel, maar dit is op dit moment nog niet 100% zeker. In principe moeten straks alle bedrijfsauto’s (oftewel bestelauto’s) aan de nieuwe eisen voldoen, maar er is een uitzondering mogelijk. Het rijk is nog in overleg met de sector om hierover afspraken te maken. Er zijn goede argumenten om het privé gebruik van bestelauto’s toe te blijven laten, maar tegenover die argumenten staan net zo goed ook argumenten tegen het voorstel. Denk bijvoorbeeld aan het ‘naar privé’ schuiven van een bestelauto. Of dat bewoners van het centrum of shoppende consumenten niet begrijpen dat de ene bestelauto de binnenstad wel in mag en de andere niet. Tijdens het maken van het implementatieplan kijken we hiernaar en komen we met een voorstel hoe hiermee om te gaan.

  • Dit is een terechte zorg. Op weg naar het implementatieplan wordt ook gekeken naar de kosten en baten van het invoeren van een zone. Hiervoor wordt een zogenaamde effectstudie uitgevoerd.

  • Flankerende maatregelen zijn projecten of programma’s die de gemeente graag samen met de deelnemers aan de ronde tafels  wil bedenken om de invoering van zero emissie stadslogistiek te versoepelen. En om u in staat te stellen die transitie naar zero emissie mee te maken. Deelnemers aan de ronde tafels kunnen hun ideeën daar inbrengen.

  • Ja, het uitgangspunt is dat evenementen, festivals en weekmarkten niet mogen worden gehinderd door de eisen aan het verduurzamen van de stadslogistiek. Streven is betrokkenen te gaan helpen om ervoor te zorgen dat bij de op- en afbouw zoveel mogelijk gebruik gemaakt wordt van zero-emissie-materieel. We gaan ook kijken hoe andere steden hiermee om gaan (denk bijv. aan Tilburg met zijn grootste kermis).

  • Het uitgangspunt is dat handhaving van de ZE -zone plaats vindt via camera’s die de kentekens automatisch registreren. Dit conform werkwijze in andere steden en conform afspraak met het Rijk.

  • De werkvarianten die in het onderzoek worden meegenomen zijn tot stand gekomen o.b.v.:

    • de uitgangspunten van het Rijk waarbij wordt gesproken over middelgrote zones die zijn gedefinieerd als centrumgebieden met omliggende woonwijken;
    • ambtelijke gesprekken met gemeente Maastricht en het regieteam;
    • bureau-expertise van Buck Consultants en eerste beoordeling van opties door. het toepassen van een afwegingskader
    • verkennende gesprekken met direct betrokkenen en de startbijeenkomst op 4 juni 2020.
  • Binnenkort wordt een internetconsultatie gepubliceerd over de nieuwe subsidieregeling van het Rijk voor elektrische bestelauto’s die in het kader van het Klimaatakkoord is aangekondigd. Ook volgt nog een regeling voor vrachtauto’s. Mogelijk volgen (als onderdeel van het flankerend pakket) later ook regionale ondersteuningsmogelijkheden. Daarnaast is er een landelijk regeling voor innovatieprojecten via DKTI en kunnen bedrijven via MIA en VAMIL mogelijk investeringsaftrek krijgen.

  • U kunt gratis gebruik maken van de expertise voor het optimaliseren van logistiek processen. Onze projectleider mark.luikens@zuid-limburg-bereikbaar.nl heeft een jarenlange landelijke ervaring met duurzame oplossingen en haalbare business cases voor blijvende effecten en vaak kostenbesparend.

  • Neem daarvoor contact op met onze projectleiders van Zuid-Limburg Bereikbaar:

  • Als het college en de raad van Maastricht tot een mogelijk positief besluit zijn gekomen moeten er nog verschillende uitvoeringsbesluiten voorbereid worden. Denk bijvoorbeeld aan het opstellen van een ontheffingenbeleid, een legesverordening, een bordenplan en een verkeersbesluit. Dit zijn belangrijke stappen die gezet moeten worden voordat de zone ingevoerd kan worden. Een verkeersbesluit staat daarnaast ook open voor bezwaar en beroep. Dus het vergt een aantal jaren voorbereidingstijd.

    Een strakke planning is ook vereist omdat belanghebbenden zoals bedrijven vier jaar nodig hebben om hun wagenpark en bedrijfsvoering aan te passen. Bovendien staat de planning onder druk door de gevolgen van de huidige (gezondheids)crisis.

  • Het instellen van een zero-emissie-zone (ZE-zone) voor stadslogistiek is één van de pijlers om Zero Emissie Stadslogistiek tot een succes te maken. Bij een ZE-zone gaat het concreet om vracht- en bestelvoertuigen die in het stadscentrum moeten zijn. Bij een milieuzone het gaat om oude diesel- en personenauto’s, bestel -en vrachtwagens en bussen die worden uitgesloten van de milieuzone.

    Het instellen van ZE-zone en een milieuzone zijn geheel van elkaar losstaande trajecten en kunnen ook los van elkaar worden ingevoerd. Beide hebben eigen effecten en voor beide zijn eigen vormen van handhaving mogelijk.  

    Tabel 1 – Overzicht overeenkomsten en verschillen ZE-zone en milieuzone

     

     

    ZE-zone

    Milieuzone

    Doel

    Creëren leefbaar en aantrekkelijk stadscentrum en transitie naar zero emissie mobiliteit;

    In 2025 zoveel mogelijk schadelijke emissies a.g.v. stadslogistiek reduceren;

    Bevoorrading stadscentrum verduurzamen.

    Luchtkwaliteit in de gemeente verbeteren. Oude diesel voertuigen weren zodat blootstelling aan luchtverontreiniging (NOx en fijnstof) daalt.

    Wat

    Landelijk uniform: Alleen vrachtverkeer en bedrijfsmatig gebruikte bestelwagens.

    Per gemeente afhankelijk welke emissieklasses voor diesel personenauto’s, bestel- en vrachtauto’s en bussen geweerd worden.

    Waar

    Gemeente bepaalt geografische afbakening (nog nader te bepalen in kader van verkenning).

    Uitgangspunt Klimaatakkoord: middelgrote zone ronds stadscentrum

    Gemeente bepaalt geografische afbakening.

    Wanneer

    Landelijk uniform: Vanaf 2025

     

    Invoering in 2025 betekent besluit over implementatieplan ZES uiterlijk voor 1-1-2021 (i.v.m. voorbereidingstijd voor ondernemers en transportsector)

    Per gemeente afhankelijk. Daarom kan er meteen gestart worden met het nemen van een verkeersbesluit

    Handhaving

    Met het harmoniseren van de milieuzones, waarin ook de spelregels zijn vastgelegd voor de Zero Emissie zone, is er geen verschil meer in de uitgangspunten voor het handhaven van een zone. Uitgangspunt is handhaving op basis van kenteken. Gemeenten zijn vrij om dit in te vullen. Bijvoorbeeld handhaving via een cordon van camera’s voor 100% controle, een aantal vaste palen aangevuld met scanauto’s of mobiele camera’s of volledig via scanauto’s.

    Voor handhaving van milieuzones zijn er  technisch geen verschillen t.o.v. handhaving van een Zero Emissie zone. De kosten/investering is afhankelijk van de omvang van de zone, van de gekozen techniek en mate van sluitend zijn. Het aantal buitenlandse kentekens is bij een milieuzone significant hoger dan bij een Zero Emissie zone en is momenteel nog onbekend.

     

    Bron: SPES handreiking verschillen Milieu- en zero emissie zone

     

Op de hoogte blijven?
Ontvang tips, effectieve logistieke aanpassingen en verhalen over duurzame en slimme logistiek.
Meld je aan voor de nieuwsbrief Logistiek Bereikbaar